De door deskundigen meest gehanteerde definitie voor een huilbaby is de zogeheten regel van drie: "het kind huilt meer dan 3 uur per dag voor meer dan 3 dagen per week voor meer dan 3 weken" (Barr, 1999).
 

De verpleegkundige diagnose is van deze definitie afgeleid en luidt: “Een toestand waarin een op het oog gezonde baby, perioden van veel huilen, jengelen en prikkelbaarheid laat zien, gedurende een aantal uren per dag en meerdere dagen per week, waarbij ouders vragen hebben en niet weten om te gaan met het huilgedrag van de baby” (Buskop-Kobussen en Bruijns, 1996). De normale huilduur verschilt per leeftijd: in de periode na de geboorte huilt een kind 1-1,5 uur. Rond de zesde week bereikt het huilen een piek van 2-2,5 uur en daarna is de huilduur gemiddeld 1,5 uur per dag.

Uit Nederlands onderzoek is gebleken dat gemiddeld 13% van de baby's in de leeftijd van 1 tot 6 maanden op minstens één dag in de week meer dan 3 uur huilt. Bij baby's van 1 maand ligt dit percentage op 24% en bij baby's van 3 maanden op 11% (Lucassen e.a., 2002).

Bij baby's met een laag geboortegewicht (minder dan 2500 gram) komt veelvuldig huilen meer voor dan bij zwaardere baby's (Brugman e.a., 1999). Veelvuldig huilen komt vooral voor in de eerste 3 maanden, met - net als bij normaal huilen - een piek rond de leeftijd van 6 weken (Rautava e.a., 1993). De verklaring van dit gegeven wordt gezocht in een zekere mate van onrijpheid van het centrale zenuwstelsel. Als gevolg hiervan kan een baby gemakkelijk in een alarmtoestand raken door een veelheid van externe en interne prikkels. Dit verklaart mogelijk dat prematuren relatief meer huilen dan voldragen kinderen.

Er is normaal huilgedrag en er is overmatig huilgedrag. Alhoewel er verschillende definities bestaan voor huilbaby’s, vinden wij dat de beleving van de ouders het uitgangspunt moet zijn, ook al is deze beleving subjectief en individueel bepaald. Wat de ene ouder ervaart als min of meer normaal, kan de ander ervaren als veel en ondraaglijk. Daarnaast speelt de balans tussen draaglast en draagkracht een grote rol in situaties met een overmatig huilend kind. Zo zal de ene ouder eerder de grens van de draaglast overschrijden dan de ander. Denk maar eens aan een situatie waarin er meerdere kinderen in een gezin zijn of een situatie waarin de moeder er alleen voor staat. Huilt de baby vooral overdag, 's nachts of bijna altijd?

Overmatig huilen kán een lichamelijke oorzaak hebben. Vooral fysiotherapeuten zijn hier extra alert op. Een vroegtijdige (ostheopatische) behandeling kunnen problemen op latere leeftijd voorkomen.

Hoe merkt u aan uw baby dat er sprake is van een moeilijke start?

• langdurig, veel huilen
• een voorkeurshouding van het hoofd
• een vormverandering van de schedel, afplatting aan één of beide zijdes
• slecht en onrustig slapen (hazenslaapjes)
• scheef (opisthotonus) ruggetje
• neiging tot overstrekken
• een asymmetrische heupontwikkeling
• asymmetrisch bewegen van armen en benen
• slechte hoofdbalans
• drink/zuigproblemen (onrustig, gulzig, ongecontroleerd, vaak verslikken).
• vaak teruggeven (reflux)
• veel protesthuilen bij aan- en uitkleden
• haartrekken op één plek
• koude handjes en voetjes

Het optreden van mechanische krachten op schedel en het hoge nekgedeelte (bij een bevalling, maar ook bijvoorbeeld door een val waarbij het hoofd geraakt wordt) kunnen tot een bewegingsverlies van de bovenste nekwervels en een afklemming van zenuwen in de schedelbasis leiden. De schedelbasis bestaat bij baby's uit vier kraakbeenkernen. Deze kunnen beperkt worden in hun beweeglijkheid en puur mechanisch een afklemming veroorzaken. De  (inklemming van de) zenuw die o.a. de darmen aanstuurt, laat de darmkrampjes, winderigheid, obstipatie en reflux ontstaan. De (inklemming van de) zenuw die de monnikskapsspier verzorgt, geeft de voorkeurshouding van het hoofdje. De (inklemming van de) zenuw die de tongspier en het gevoel achter in de keel verzorgt, laat de de drink- en zuigproblemen ontstaan.

Door lichte osteopathische behandelingstechnieken van de schedelbeenderen en de nekgewrichten wordt de irritatie op deze zenuwen weggenomen.

Tot de leeftijd van ongeveer 4 jaar zullen de hersentjes van een kind verder groeien en uitrijpen. De prikkels van de zintuigen moeten goed verwerkt worden. Bij een beperking van de beweeglijkheid van bovengenoemde structuren wordt dit bemoeilijkt.

Huilt u baby veel, dan is het logisch dat u twijfelt over de gezondheid van uw baby of over de voeding. Het kan zijn dat uw baby veel huilt, zich veel overstrekt, veel spuugt, slecht slaapt, maar toch prima gezond is en goed gevoed. Luistert u goed naar uw eigen gevoel en overleg met uw huisarts en andere deskundigen. Er is vaak niet één gouden tip, anders zouden er niet zoveel wanhopige ouders zijn.

Zelfs na osteopatische behandelingen kan het huilen blijven voortduren. Daarom is het van belang dat deskundigen samenwerken. Een baby die pijn heeft gehad, heeft niet de kans gekregen om te leren slapen. De pijn is weg, maar intussen is de baby dood- en doodmoe en de ouders ook! De baby hoeft niet meer behandeld te worden, maar zijn ouders hebben nog steeds steun, vertrouwen en informatie nodig!

Leest u als professional deze informatie, beseft u dan dat de gevolgen op psychisch, lichamelijk en sociaal gebied verder kunnen strekken dan dat u in eerste instantie zou denken. Het is ook belangrijk om onderscheid te maken tussen problemen op de korte en lange termijn.

Naast verschil in huilgedrag noemen wij ook het verschil in vermoeidheid. Naarmate een baby vermoeider raakt, gaat hij steeds slechter slapen en steeds meer huilen. En van al dat huilen wordt hij weer vreselijk moe. Vermoeidheid wordt óververmoeidheid, bij baby en ouders. Binnen een paar weken na de geboorte kun je als gezin al in een vicieuze cirkel raken.

Structurele oververmoeidheid heeft aandacht nodig, het kan o.a. het geven van borstvoeding (korte termijn) en het hechtingsproces (lange termijn) in gevaar brengen. Hoe je oververmoeidheid kunt voorkomen, verhelpen of er mee kunt leren omgaan, lees je op de pagina mogelijkheden.